muc luong toi thieu vung có tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp, trong đó hầu hết các doanh nghiệp cần phải xây dựng lại thang lương, bảng lương, tăng tiền lương tháng đóng các loại bảo hiểm và tăng cả tiền nộp kinh phí công đoàn,... Như vậy đây có phải một vấn đề nhức nhối trong nội bộ các doanh nghiệp tư nhân ở nước ta không?

Mức lương tối thiểu vùng được hiểu như thế nào?

- Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất trả cho người lao động bình thường làm việc trong thời gian một tháng với điều kiện bình thường. 
Tuy nhiên theo Bộ Luật lao động thì mức lương tối thiểu được hiểu như sau: 
Lương tối thiểu là một mức lương thấp nhất theo quy định của Luật lao động do Quốc hội Việt Nam ban hàng. Đó là số tiền trả cho người lao động làm công việc đơn giản nhất trong xã hội với điều kiện làm việc và cường độ lao động bình thường, lao động chưa qua đào tạo nghề. Số tiền đó đủ để người lao động có thể tái sản xuất giản đơn sức lao động, đóng bảo hiểm tuổi già và nuôi con. Mức lương tối thiểu này được dùng làm cơ sở để tính các mức lương trong hệ thống thang lương, bảng lương, mức phụ cấp lương và thực hiện một số chế độ khác theo quy định của pháp luật. 

muc luong toi thieu vung 8

- Mức lương tối thiểu vùng là mức thấp nhất làm cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận và trả lương, trong đó mức lương trả cho người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường, bảo đảm đủ thời gian làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức lao động hoặ công việc đã thỏa thuận phải bảo đảm:

+ Không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc đơn giản nhất;

+ Cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm công việc đòi hỏi người lao động đã qua học nghề, đào tạo nghề theo quy định.

- Đối tượng áp dụng mức lương tối thiểu vùng:

+ Người lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động. 

+ Doanh nghiệp thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật doanh nghiệp.

+ Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động theo hợp đồng lao động. 

+ Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam có thuê mướn theo hợp đồng lao động (trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của nghị định này)

- Mức lương tối thiểu vùng theo quy định tại Nghị định 153/2016/NĐ-CP ban hành ngày 14/11/2016 bắt đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017 là:

+ Mức lương tối thiểu vùng I là 3.750.000 đồng/tháng
+ Mức lương tối thiểu vùng II là 3.320.000 đồng/tháng
+ Mức lương tối thiểu vùng III là 2.900.000 đồng/tháng
+ Mức lương tối thiểu vùng IV là 2.580.000 đồng/tháng

Nguyên tắc để áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo địa bàn:

muc luong toi thieu vung 7

- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn nào thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn đó. Trường hợp doanh nghiệp có đơn vị, chi nhánh hoạt động trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì đơn vị, chi nhánh hoạt động trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì đơn vị, chi nhánh hoạt động ở địa bàn nào, áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn đó.

- Doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghiệp, khu chế xuất nằm trên các địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì áp dụng theo địa bàn có mức lương tối thiểu vùng cao nhất. 
- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn có sự thay đổi tên hoặc chia tách thì tạm thời áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn trước khi thay đổi tên hoặc chia tách cho đến khi chính phủ có quy định mới. 

- Doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn được thành lập mới từ một địa bàn hoặc nhiều địa bàn có mức lương tối thiểu vùng khác nhau thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng theo địa bàn có mức lương tối thiểu vùng cao nhất. Trường hợp doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn là thành phố trực thuộc tỉnh được thành lập mới từ một địa bàn hoặc nhiều địa bàn thuộc vùng IV thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng quy định đối với địa bàn thành phố trực thuộc tỉnh còn lại. 

Vì sao Nhà nước cần phải quy định mức tiền lương tối thiểu vùng: 

- Chính sách tiền lương nói chung luôn gồm ba nội dung:

muc luong toi thieu vung 9

+ Chính sách về tiền lương tối thiểu nhằm xác định mức lương thấp nhất.

+ Xây dựng các thanh lương, bảng lương, quy định cụ thể các mức lương theo công việc hay chức danh của các thang lương, bảng lương và các loại phụ cấp, trợ cấp làm cơ sở để thỏa thuận tiền lương

+ Xác định cơ chế tiền lương (xác định quản lý tiền lương thông qua các hình thức, quy chế trả lương, tiền thưởng)

- Đối với mô hình quản lý tập trung như ở nước ta giai đoạn trước đây thì Nhà nước quy định cụ thể các nội dung của chính sách tiền lương, các doanh nghiệp phải thực hiện theo các quy định của Nhà nước,

- Đối với mô hình kinh tế thị trường thì tiền lương do thị trường quyết định theo nguyên tắc (quy luật) giá trị và cung cầu. Ở đây doanh nghiệp cần phải xây dựng chính sách tiền lương của mình tức là phải xác định mức lương thấp nhất và xác định được các mức lương cụ thể để thỏa thuận tiền lương với người lao động căn cứ vào tổ chức sản xuất, kinh doanh và tổ chức lao động của doanh nghiệp mình và thông tin về giá cả tiền công trên thị trường lao động. Vai trò của Nhà nước là chỉ gián tiếp can thiệp vào quá trình này thông qua chính sách thuế thu nhập đối với lao động có thu nhập cao, quy định mức lương tối thiểu nhằm bảo vệ người lao động yếu thế trong quá trình thương lượng, cung cấp thông tin thị trường lao động để người sử dụng lao động và người lao động làm căn cứ xác định và thỏa thuận tiền lương ghi trong hợp đồng lao động hay thỏa ước lao động tập thể.

- Tiền lương tối thiểu luôn là vấn đề quan tâm của nhiều quốc gia và để bảo vệ cho hàng triệu lao động yếu thế, tổ chức lao động quốc tế đã có một số công ước và khuyến nghị về tiền lương.Một xu hướng xuất hiện những năm gần đây là ngày càng có nhiều quốc gia ban hành luật về tiền lương tối thiểu cũng như nhiều nước chính phủ quyết định vấn đề này nhằm bảo vệ người lao động. Việt Nam cũng là một trong số những thành viên của tổ chức này, cũng thuộc số đông thành viên quy định mức tiền lương tối thiểu. Mục tiêu, tiêu chí cũng như cơ chế xác định mức lương tối thiểu của chúng ta trong thời gian gần đây đang đi theo các quy định trong các công ước và khuyến nghị của Tổ chức lao động quốc tế.

- Thị trường lao động yêu cầu đáp ứng công việc đòi hỏi rất đa dạng, có công việc vị trí đòi hỏi người lao động phải qua đào tạo ở trình độ nhất định và tích lũy kinh nghiệm ở mức nào đó thì mới đáp ứng được, ngược lại có công việc giản đơn không cần đào tạo hoặc thời gian đào tạo ngắn ngắn là đáp ứng yêu cầu. Do đó sự thỏa thuận tiền lương sẽ tạo ra thang giá trị giữa các công việc với nhau có mức cao nhất và mức thấp nhất hay còn gọi là mức tối thiểu.

- Tiền lương và các khoản trích theo lương sẽ là nguồn thu nhập chính, thường xuyên của người lao động, đảm bảo tái sản xuất và mở rộng sức lao động, kích thích lao động làm việc hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh khi công tác hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương được hạch toán hợp lý công bằng chính xác.

Tác động từ việc thay đổi tăng mức lương tối thiểu vùng tới các doanh nghiệp như thế nào?

Trong trường hợp các doanh nghiệp đã xây dựng thang lương, bảng lương thấp hơn mức lương tối thiểu vùng thì sẽ cần phải sửa đổi lại thang lương, bảng lương; tăng mức tiền đóng các khoản bảo hiểm; kinh phí công đoàn cũng như mức tính tiền làm thêm giờ cho người lao động:

muc luong toi thieu vung 10

- Xây dựng lại thang lương, bảng lương: Doanh nghiệp cần phải căn cứ theo mức lương tối thiểu vùng hiện hàng để quy định mức lương cho từng chức danh, vị trí công việc, nhóm công việc sao cho phù hợp với các nguyên tắc theo quy định của pháp luật.

Do đó khi Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng thì doanh nghiệp cần có trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung thang lương, bảng lương của đơn vị mình sao cho phù hợp. Việc sửa đổi, bổ sung này phải được sự tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện tập thể người lao động tại doanh nghiệp và công bố công khai tại nơi làm việc của người lao động trước khi thực hiện. 

Sau khi đã hoàn thành xong việc xây dựng lại thang lương, bảng lương mới, doanh nghiệp cần tiến hành nộp tại phòng lao động - thương binh và xã hội nơi đặt trụ sở doanh nghiệp. 

- Tăng thêm tiền lương đóng các loại bảo hiểm: 

Tiền lương tháng được ghi trong hợp đồng lao động là mức căn cứ để doanh nghiệp đóng các loại bảo hiểm bao gồm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. 

Hiện nay theo mức quy định chung thì hàng tháng doanh nghiệp cần phải đóng cho người lao động và trích từ tiền lương hàng tháng của người lao động đóng cùng một lúc vào Quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp với tỉ lệ đóng là 32%.
Như vậy việc tăng mức tiền lương đóng các loại bảo hiểm tỉ lệ thuận mới mức tăng lương tối thiểu vùng. 

- Tăng tiền nộp kinh phí công đoàn:

Hàng tháng, doanh nghiệp cần phải trích nộp kinh phí công đoàn theo quy định chung là 2% của quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Số tiền này, công đoàn cơ sở phải nộp về cho công đoàn cấp trên cơ sở và sau đó công đoàn cấp trên sẽ trích lại cho công đoàn cơ sở 68% kinh phí để hoạt động và giữ lại 32%.

Như vậy, khi mức lương tối thiểu vùng tăng lên đương nhiên các khoản nộp phí công đoàn 2% của doanh nghiệp cũng tăng theo.
Doanh nghiệp luôn là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp trong việc thay đổi tăng mức lương tối thiểu vùng. Chính vì thế mà đại diện các doanh nghiệp cần tăng cường theo dõi và cập nhật những thông tư mưới nhất theo quy định của Chính phủ về chính sách tiền lương.